İstanbul'da uzak camiye gitmemin sebebi, orada İslamiyet'e 60 sene hizmet eden, ilmi ile amil yaşlı bir hocaefendi ile, konuşmasını bilen genç bir hoca vardı. Birinden kalbim, diğerinden aklım istifade ediyordu...

En azından üç bin, belki beş bin mü'min camiyi doldurmuştu. Namaz kılındı, Kur'an-ı Kerim okundu ve vaaza başlandı. Hepsi güzeldi...

Vaiz efendi, "şu camide içki içilse, kumar oynansa olur mu? Elbette olmaz. Hiç kimse böyle bir şey yapamaz, kimse buna izin vermez. Çünkü burası Beytullahtır, yani Allah'ın evi...

Peki, camiler Beytullah, insanın vücudu ve yeryüzü Beytullah değil mi? Beytullah diye camiye içki sokulmuyor. İnsan kendi vücudunu da cami kadar mübarek bilip, oraya da içki gibi kötü şeyler sokmamalı..."

Böylesine bir vaazdan sonra hutbeye çıkan yaşlı imam efendi, "Ey Allah'a inananlar topluluğu", diye hitap etti. Fakat bu topluluk "cemaat" değildi. Çünkü birbirini tanıyan çok azdı. Birbirinin derdine derman bulan, birbirinin sevincine ortak olan yoktu.

Tarihin öyle devirleri olmuş ki, cemaat ilmin, tekniğin zirvesinde dolaşmış, zaferden zafere koşmuş... Tarihin öyle devirleri olmuş ki, cemaat sokakta ve çarşıda Hıristiyan hayatı yaşamış, İslamiyet'i de adeta camiye hapsetmiş...

Camiden cemaat boşalırken, yaşlı bir şahıs, caminin penceresine yaslanmış ağlıyordu. Mendili gözlerine bastı, uzun uzun ağladı... Oradaki topluluk "cemaat" olmadığı için, bir kişi gelip "kardeş derdin nedir?" diye sormadı. İslam ahlakını da yeteri kadar anlamadığımız için ben de soramadım, ya adam derse "sana ne?.."

Kim bilir yakınlarından birisi mi öldü, evinde matem mi var, yeri dolmayacak bir boşluk mu oldu?..

Velhasıl öyle bir cemaat ki, gülenlerin ağlayanlarla ilgisi yok...

Şahit olduğum bir diğer olayı daha anlatayım: Soğuk bir bayram sabahı, cemaatle beraber namaz kıldık, çıkacağız. Bir adam üzerindeki montu çıkardı, gömleğiyle gelen bir gence verdi. Delikanlı montu giyince, ellerini ceplerine soktu, baktı ki para var. Paraları montu veren adama uzattı. Adam aynen şöyle söyledi: "mont da senin, cebindekiler de..." O genç teşekkür etti, boynunu büküp gitti. Camiden çıkan adam, cemaatten birinin üzgün olmasına razı olmadı...

Bayram, sevinmenin adıdır. Hem biz sevineceğiz, hem başkalarını sevindireceğiz. 30 gün aç susuz kalarak Allah'a itaat ettik. Şimdi Allah'a itaat etmenin bayramını yapacağız... Elhamdülillah Müslüman'ız. Müslüman olmanın bayramını yapacağız... Adem Aleyhisselam gibi bir Peygamberin neslinden geliyoruz. Kur'an okuyoruz, Allah'la konuşuyoruz; Böylece bayramın tadını çıkarıyoruz...

Şair diyor ki:

"Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır

Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır..."

Biz de deriz ki, bayramları bayram bilen varsa gerçekten o, bayramdır... (arim_sel@hotmail.com) SERDAR CEMAL SÜZEROĞLU

Fırça aynanın yüzünde geziniyor. Saçlarına geliyor sıra. Takılar aynaya takılıyor. Kulağının aynadaki görüntüsüne bir küpe resmi iliştiriyor. Boynunun göründüğü yere güzel bir gerdanlık çiziyor.

Hayır, hayır! Ayna karşısında bir makyaj değil bu. Ayna üzerinde! Kadın kendisini değil de aynadaki görüntüsünü süslemektedir. Makyajını aynanın yüzüne işlemektedir. Bir o kadar garip, bir o kadar da acı...

Makyajının bittiğini düşünüp gitmeye kalkarsa... Derin bir hayal kırıklığı. Buruk bir hüsran. Tuhaf bir aldanış. Aynaya yapılan makyaj ne aynaya yakışır, ne de ayna karşısında duraklayanda kalır. Kadının yüzüne, saçlarına, kulaklarına, gözlerine yapıştırdığı ziynetler çözülür. Adımını atar atmaz, makyajı dağılır. Ardı sıra gelmez güzelliği. Hepsi ayna üzerinde kalıverir.

Gençliğiyle ve gençliğine denk gelen güzelliğiyle övünen bir insanın da farklı bir şey yapmadığını düşünüyorum. Söz gelimi 2008 yılında gençliği ve güzelliğiyle övünen biri, büyük bir ihtimalle 2008 yılında genç olma sırasının kendisinde olduğunu da biliyor olmalıdır. Biliyor (mu?) Sadece sıranın kendinde olduğunu. Ama sadece sıranın kendine geldiğini. Sıra dediğin gelir de geçer de. Yirmilik delikanlı şimdi aynalara bakıp övünüyorsa, övündüğünden çok yerinme ve utanma da borçlanır. Niye mi? Henüz sıranın kendisinde olmadığı, gençlik ve güzellik sırasının başkalarında olduğu, ancak bir pıhtı halinde var olabildiği, kendisini aynaların bile ciddiye almadığı, “olsa da bir olmasa da bir” “şey” olduğu o günlere, meselâ, 1988 ve önceki yıllara da yazıklanmalıdır. Ve dahi şu anın pıhtılarına, bir çiğnemlik etlerine, düşecek olsa pekâlâ çöpe atılabilir zavallı ceninlerine, meselâ 2018’lerde bir derin mahcubiyet ödeyeceğini hatırında tutmalıdır.

Zamanın üzerimizdeki hükmü bugünler için gençlik olabilir, yaşlılık da olabilir, hayat da olabilir, ölüm de olabilir, henüz doğmamışlık da olabilir. Bu, bir ayna yüzeyine yapıştırılmış/çizilmiş süslerden kendi yüzümüze güzellik devşirmeye benzer. Oysa, aynaların bize yansıttığı bize kalmayacak... Bir başka yılın aynasında yüzümüzde kırışıklıklar olacak, daha ötede bir aynada ise üzerimize toprak yığını ve en fazla soğuk bir taş düşecek.

Nasibimiz bize kalansa, gençlik de değil nasibimiz, ihtiyarlık da... Ölüm de nasip değil, hayat da. Sahip olmak, sahip olduğumuzun bizde kalmasını, bizim de onda kalmamızı gerektirir. Ama... Zenginlik de yoksulluk da, başarı da başarısızlık da gelip geçer sadece. Bir süreliğine yanımızda tutulur hallerimiz. Karşılıklı iki trenin gelip geçişi gibi. Bir aralık. Bir anlık. Bir yan yanalık.

Şu nebevî gölge meselinde olduğu gibi: “Ben ve dünyanın misali bir ağaç gölgesinde dinlenen yolcunun misali gibidir.” Yolcu olduğunu unutup ağaç gölgesinde ebedî konaklamaya kalksan bile, gölge senin üzerinde kalmaz. Kalkar ve gider.

“Günler insanlar arasında dolaştırılır” der Kur’ân. Demek ki günler kadar asıl değiliz. Günler değil, insanlar gelip geçiyor günlerin önünden. Sabit olan günler, insanlar değişken. Bir nöbetçi gibi şimdilik dikildiğimiz bir kulübeciktir yıllar. Halden hale yuvarlanıyor bedenlerimiz. Eksiliyor. Eskiyor. Yaşadığımız her hâl, bize bir ara uğrayan bir misafir. Seferde hallerimiz. Bizde kalmaya kararlı değil. Vedası kavuşmasında başlıyor her lezzetin.

Saklandığımız haz kuytularında eskidiğimizi unuttururuz kendimize. Her sabahın bir bugünümüzü daha dün ettiğini bilmez gibiyiz. Her nefesin hesaptan düşüldüğünü hissetmeyiz. Kendimizi kendi ellerimizle iteriz unutuşun kuyusuna. Kalbimize uzanan umutlar bir ucuzcu bezirgânın elleri gibi satışa götürür bizi. Avuntu köşelerinde suskun birer sürgündür sevinçlerimiz. Baktığımız her köşede ölü bir deniz. Sanki yüzlerimiz bin kevgir. Üst üste durmuyor haz tuğlalarımız. Vedaları emziriyor gözlerimiz. Ne kadar acı ka(y)nıyor suskunluklarımızın dibinde bir bilseydik. Gelip geçeniz biz. Dökülüyor bir bir metal sevinçlerimiz. Kısalıyor günlerimiz. Uzuyor gölgelerimiz. “yanaşsaydın yandaşım olsaydın bir sığınak /yağmur altında sığındığım bir kerpiç evcik /olsaydın olduğumu anlasaydım oldu olacak gelebilseydik bir kerecik göz göze ey yaşamak.” (Yusuf Özkan Özburun)

“Ve’l asr. Hüsrandadır insan.”

“Eğer alternatif müzik yapmak gibi bir kaygım olsaydı o zaman pop ile değil başka bir tarz ile piyasaya çıkardım.” demekten de kaçınmıyor. O kendi yaptığı müzikten ve gittiği yoldan emin. Fakat yaşadığımız toplumla ilgili ciddi şüpheleri olduğunu söylüyor. Pop müzik sektöründe kim sanatçı, kim gibi bir tartışmanın yaşandığı görüşünde olan Burcu Güneş, şarkıcılığın yanından geçemeyecek isimlerin bugün ‘popun kraliçesi’ olarak anıldığı görüşünde. Popçuların farklı tarzdaki müzikleri kıyısından köşesinden söyleyebildiğini düşünüyor. Burcu Güneş, caz söylemenin de herkese nasip olmayacağı fikrinde. O bu anlamda kendini şanslı sayıyor. Dinleyici kitlesini, genç olarak tanımlayan Burcu Güneş her jenerasyona kendisini yeniden tanıtma ihtiyacı hissettiğini ifade ediyor.

Müzik bir kıyafet istediğimi giyerim

Güçlü sesi ile pop müzik dünyasına girdiğinde istikrarlı bir şekilde bu piyasada varlığını sürdüreceğinin işaretlerini vermişti. Kimilerine göre o birçok kişiye nasip olmayan sesini piyasa şarkıları ile harcıyor. Burcu Güneş, bu eleştirilere karşı “Alternatif müzik yapacak olsam piyasaya farklı bir giriş yapardım, ‘bakkal şarkısı’ söylemek için yola çıktım.” diyerek cevap veriyor. Ben Ateş, Ben Su albümünden bazı şarkıları remix olarak on the club alümünde bir araya getiren Burcu Güneş ile albümünü bahane edip görüştük.

Bu dönem club albümlerinin dönemi mi?

Mutlaka talepleri göz önünde bulunduruyoruz. Pop müzikte zaten ne seviliyor ne sevilmiyorsa bakarak bir bakış açısı oluşturuyoruz. Tabii biz neye hazır olduğumuzu ve ne yapmak istediğimizi de göz önünde bulunduruyoruz. Bazıları “Yaz başı niye çıkmadı bu albüm?” gibi sorular yönlendiriyor. Demek ki o dönem değilmiş. Zamanlama olarak öyle bir sınırlama da görmüyorum.

Bu şarkılar Ben Ateş, Ben Su albümünün remix hali. Neden buna gerek duydunuz?

Benim son albümüm bazı müzik yorumcuları diyebileceğim otorite diyemeyeceğim kişiler tarafından fazla kaliteli bulundu. Burcu Güneş, ciddi bir çizgi albümü yaptı, kendi kalitesini, yorumculuğunu oturttu şeklinde yorumlar yaptılar. Fakat yapımcı adına bunun çok doğru bir proje olmadığını söylediler. Fakat ben buna katılmıyorum. Çünkü her sanatçının kendine göre bir ticarisi vardır. Tamamen albümlerin satmadığı bir döneme geldiği için istenilen hedefe ulaşmadığını düşünüyorum. Böyle düşünülen bir albümden uygun olan parçaları on the club’da remix olarak hazırladık. O albümü perçinlemek istedik.

Yani albümlerim ticari albümlerdir diyorsunuz?

Dillerden düşmeyen ve hâlâ konuşulan bakkal şarkıcısı kavramı var. Geçenlerde bir programda bakkal şarkısı nedir ve bakkal şarkıcısı kimlerdir diye bir çerçeve çizmişler. Michael Jackson, Eagles, Elvis Presley’in şarkılarının bakkal şarkısı olduğu söyleniyordu. Hepsi benim çocukluğumdan beri dinlediğim, öğretmenim diyebileceğim sanatçılar ve şarkılarına bakkal şarkısı deniliyor. Çünkü bütün dünya dinliyor o şarkıları. O zaman bende bakkal şarkısı yapıyorum ve bakkal şarkısı yapmak için yola çıktım. Eğer alternatif bir yanım olsaydı o zaman alternatif bir tarzım olurdu ve piyasaya çok daha farklı girerdim.

Club albüm çıkarmanız farklı tarzlara yönelip yönelmeyeceğinizi akıllara getirdi.

Sanatçı her türlü hissini, her türlü duygusunu yaşayan, neyi niye yaptığını çok düşünmeden, bir stratejiye bağlamadan hissettiği gibi yaşayan insandır. O yüzden belli bir kalıba sığdırmak bana mantıklı gelmiyor. Pop yapıyorum ama ben caz kökenliyim. Bir pop şarkıcısı az bucuk Türk sanat müziği söyleyebilir. Farklı tarzları kıyıdan köşeden söyleyebilir. Fakat ben caz söyleyebiliyorum demek herkese nasip olacak bir şey değil. Evinizde kırmızı ve siyah elbiseniz varsa kırmızı giymek istediğinizde onu giyersiniz. Bende bu var, istediğimde caz da söyleyebilirim.

Pop müzik söyleyerek sesinize haksızlık ettiğinizi düşünenler var?..

Öne çıkan şarkılar çok basit, dillere düşen şarkılar oluyor. Biz özellikle onları herkes dinleyebilsin diye basit, sade ve daha akılda kalıcı yapıyoruz. Bir ispat yok orada. Zaten iyi solistsen her dakika kendini ispat etme kaygısı görmezsin. Benim her albümümde hem ses kalitesi hem de yorumculuğu iyi olan şarkılar var.

Pop müzikte ivme düşüyor mu?

Mankeninden tutun da oyuncusuna, garsonuna, kuaförüne kadar herkes pop müzik yapmaya başladı. Birazcık ses çıkarabileceğini gören herkese çok güzel falan denmeye başlandı. Bu yüzden çok büyük bir kavram kargaşası var burada. Kim sanatçı kim değil önce ayırmak gerekiyor. Bilinçsiz bir şekilde şarkıcı görünen çok insan var. Bu cehaletle de hakikatten çok iş yapan ve halk tarafından da popüler olduğu için alkışlanan çok insan var. Hatta popun kraliçesi haline gelmiş manken arkadaşlar var. Özellikle bir tanesi.

Demet Akalın’ı mı kastediyorsunuz?

Siz tahmin edersiniz herhalde. Yani bu, şarkıcılığın yanından bile geçmeyecek bir arkadaş. Şarkıcılıkla bile alakası yok. Fakat halk bunu alkışlıyor, biletleri satıyor, para kazanıyor. Benim burada yaşadığım toplum ile ilgili şüphelerim var. Bizi dinleyenler ile ilgili ciddi şüphelerim var. O yüzden pop ile alakalı çok şey konuşabiliriz. Pop yaptığını iddia eden insanlar ile ilgili çok şey konuşabiliriz. Ama nereye varabiliriz? Ben burada bir otorite olmaya çalışmıyorum.

Bu şarkıcılar sinirlerinizi bozuyor mu?

Onlar sinirimi bozmuyor ama bana gelen e-mailler ve hâlâ beni anlayamamış dinleyiciler sinirimi bozuyor. Jenerasyon değişti, yeni gelenler de beni dinlemek istiyor. Diğerleri kadar ortada olmadığımı düşünüyorlar. Televizyona çık, daha fazla popüler şarkı söyle diyorlar. Beni anlamalarını bekliyordum. Ama gördüm ki her jenerasyona kendimi tekrardan anlatmam gerekiyor.

Fazla özgüvenli bulunuyorsunuz?

Genelde doğru kararlar verip doğru adımlar attığıma inanıyorum. Çok küçük yaştan itibaren bu işi yapıyorum. Neredeyse bebeklikten beri bu işin içerisindeyim. Yani kalkıp da kendimle ilgili güven sorunum olamaz. Şarkı söylerken kendimi çok iyi hissediyorum. Hatta dünyada bile olduğumu düşünmüyorum. Boyut değiştiriyorum. Kendi kendimi eleştirdiğim dönemler olmuştur. Fakat hiçbir zaman özgüvenimi kaybetmemeye çalıştım.

Sevenleriniz mi fazla, sevmeyeniniz mi?

Beni sevmeyen kim olabilir ki? Bizim sektörde benim sesimi, fiziğimi ya da ne bileyim kendime verdiğim değeri çekemeyen kompleksli insanlar olabilir. Bir de beni kaybetmiş yapımcılar olabilir. Ben biliyorum ki ben televizyonda bir yerde bir şey söylediğimde artık “bu kız bir şey söylüyorsa doğru söylüyordur” diye kulak kabartıyor insanlar. Kimin ne yapmaya çalıştığını biliyorlar. O yüzden dürüst konuşmakta hiçbir sakınca görmüyorum.

98 yılında çıkış yaptığınızda sizi gençler dinliyordu. Uzun zaman geçti. Şimdi kimler dinliyor?

Yine gençler dinliyor. İlk albümde hep sevdiğim şarkıları koydum ve dinleyici kitlesi belirlemedim. Fakat konserlerden, internetten ne istendiğine dair efekti alıyorum. Ne yaptığımda etkiliyim, ne zaman iletişim kuramıyorum biliyorum. Gençler her yaptığıma o kadar açıklar ki. Fakat belli bir kitle var, özellikle halk konserleri için söylüyorum, onlar Türk halk müziği ya da daha yerel müzikler dinliyorlar. Daha dramatik şeyleri seviyorlar. Çünkü hiçbir çıkış yolu göstermezler insanlara. Böyle şarkılar söyleyebilirim. Çok da geldi bana böyle teklifler. Yapabilirdim de çünkü sesim acıklı yerlere de gidebiliyor. Ancak, insanlara daha sevgi ile her şeyin çözülebileceğini göstermek. Dinleyici üzerinde etkim olduğunu bildiğimden bu etkiyi güzel kullanmak istiyorum.

Ramazan Bayramı'na sayılı günler kaldı. Minikler birbirinden güzel şeker ve çikolataları yiyeceği için, büyükler ise evlat ve torunlarına kavuşacağı için heyecanlı. Bu yıl bayram tatilinin 9 güne çıkarılması da ayrı bir sevinç kaynağı oldu. Memleket ve turizm merkezlerine gitmeyi planlayanlar hazırlıklarını tamamladı. Birçok kişi ise tatil yerine ulaştı bile. Ancak henüz evden çıkmamış olanların hazırlıklarına önemli bir maddeyi eklemesi gerekiyor: Hırsızlara karşı tedbir.

Uzun tatil günleri hırsızlar için bulunmaz fırsat oluyor. Tedbirsiz bırakılan evde bu kez onlar bayram ediyor. Tatil dönüşü soyulduğunu fark eden ev sahibi ise hüsrana uğruyor. Sevincin üzüntüye dönüşmemesi için şimdiden uyarılara kulak asmak gerekiyor. Emniyet yetkilileri, tatile çıkmadan önce alınacak önlemler konusunda vatandaşları uyardı. Girecekleri evi tespit etmek için birçok yol deneyen hırsızların, ilk önce posta kutusuna baktıkları ortaya çıktı. Kutunun dolu olması, o daire sahibinin evde olmadığı şeklinde değerlendiriliyor. Evlerin gündüz saatlerinde bile soyulduğuna dikkat çeken yetkililer, hırsızların eşyaları battaniye ya da çarşafa sararak taşıdığını belirtiyor.

Kayseri Emniyet Müdürü Orhan Özdemir, önemsiz görülen detayların hırsızlar için bulunmaz fırsat olduğunu söylüyor. Posta kutusunun anahtarının komşuya verilmesini tavsiye eden Özdemir, gelen postaların günlük boşaltılması gerektiğini vurguluyor.

Ev ve otomobillerde hırsızlığa karşı alınması gereken önlemler şunları:

- Posta kutusunun anahtarını komşuya verin. Günlük boşaltmasını isteyin.

- Evde değerli eşya, altın veya para bırakmayın.

- Kıymetli eşyalarınızı çelik kasada ya da banka kasasında saklayın.

- Evin giriş kapısı ve balkon kapısına mutlaka alarm taktırın. Mümkünse pencerelere de ilave edin.

- Kapınızı çift kilitle emniyete alın. Birden fazla kilit varsa tamamını kilitleyin.

- Kapı, pencere, balkon-teras ve garaj kapılarına demir koruyucu taktırın.

- Balkon ve teras kapılarına kilitlenebilen bir sistem taktırın.

- Pencerelere, dışarıdan itmelere karşı ek kilit sistemi yaptırın.

- Bodrum pencerelerine mutlaka demir parmaklık taktırın.

- Parmaklıkları, sağlam, içi dolu madenden seçin. Parmaklık aralıkları sık olsun.

- Evde olmadığınıza dair kapınıza sakın not yazmayın.

- Evde birisi varmış izlenimi vermek için bir odanızın ışığını açık bırakın. Bunun için zaman ayarlı lamba kullanabilirsiniz.

- Komşunuzdan evinizi gözetlemesini isteyin. Size ulaşabilecekleri telefon numarası bırakın.

- Aracınızı götürmüyorsanız, mümkünse kapalı parka bırakın. Ya da 24 saat güvenli olan bir otoparka koyun.

- Buna imkanınız yoksa alarm sisteminin yanında direksiyonun çevrilmesini engelleyen özel emniyetli direksiyon kilidi kullanın.

- Mümkünse arabanıza kırılmayan cam taktırın.

- Komşunuzdan zaman zaman aracınızı kontrol etmesini isteyin.

- Hiçbir zaman yatak odasında değerli eşya saklamayın. Evin çeşitli yerlerine koyun.

- Yalnız yaşayan bir bayansanız, kapınızda ve telefon rehberinde adınızın ilk harfiyle soyadınızı kullanın. Yabancı biri o adreste bayan kaldığını anlamasın.

- Bir evden battaniye veya çarşafa sarılmış eşya çıkartan birini görürseniz polise bildirin.

Aradan 10 gün geçmiştir, telefonu çalar. Arayan yardım kuruluşunun görevlisidir: “Efendim, bağışınızı Açe’de tsunamide anne ve babasını kaybeden Zeynep’e ulaştırdık. Kendisi şu anda orada açtığımız bir yurtta kalıyor. Fotoğraflarını da size gönderiyorum.” İnsani Yardım Vakfı İHH, 5 bin 650 kişiye ulaşan, ‘Her yetime bir sponsor aile’ kampanyasında bu titizlikle çalışıyor. Bağışın hangi alanda ve kime yapıldığı biliniyor, tüm kayıtları da kişiye bildiriliyor. Bu yöntemi artık, hem banka kayıtları hem de nakdi yardımlarda ‘barkod sistemi’ uygulayan pek çok insani yardım kuruluşu kullanıyor. Özellikle Ramazan ayında yoğunlaşan yardımlar, Türkiye’nin 81 iline ulaşmakla kalmıyor, dünyanın pek çok ülkesine de bu insani yardım kuruluşları eliyle ulaştırılıyor. Bu güzel, övünülesi tablo Almanya’daki Deniz Feneri davası ile birden karanlık, toz bulutlarıyla örtülü bir tabloya dönüştü. Biz de insani yardım kuruluşları, vakıflar ve dernekler üzerinden, yardımların kayıtlarının nasıl tutulduğu, bağışı yapanlara nasıl ulaştırıldığı ve nasıl denetlendiği sorularını dernek yetkilileri ile konuşarak sorularımıza cevap bulmaya çalıştık. İnsani Yardım Kuruluşu (İHH), Kimse Yok mu Derneği, Deniz Feneri Derneği, Dost Eli Derneği ve Cansuyu Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’nin yetkililerini de dinledik. Onlar, ısrarla dava konusu olan dernek ve yanlış yapan kişiler üzerinden, yardımlaşmada büyük boyutlara ulaşan sivil toplumun gücünün kırılmaması ve yardımlaşma duygusunun zarar görmemesi gerektiğini ifade ediyorlar.

Tartışmalara rağmen yardımlar kesilmedi

SİZ YARDIM EDİN, ONLAR BAYRAM ETSİN

Dünyada hiçbir şey güllük gülistanlık değil. Bu hem devam eden savaşlar, çatışmalar, şiddet, açlık ve yoksulluktan anlaşılıyor hem de uluslararası kuruluşların raporları bunu söylüyor bize. BM Nüfus Fonu, Gıda ve Tarım Örgütü, UNICEF ve Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, çoğunluğu Afrika ülkelerinde dünyada 800 milyon kişi yetersiz beslenme ve açlık tehdidi altında yaşıyor. Yani neredeyse dünyadaki her 8 kişiden biri bu durumda. 21 Afrika ülkesi, çatışma, iç savaş, iklimsel koşullar nedeniyle dışarıdan gıda yardımı alıyor. 9,7 milyon çocuk yetersiz beslenmeden dolayı daha beş yaşına gelmeden ölüyor. İşte insani yardım kuruluşları burada devreye giriyor. Hem uluslararası alanda hem de Türkiye’de faaliyet gösteren insani yardım kuruluşları, yoksulların ve kimsesizlerin imdadına yetişiyor.

Profesyonel olarak son 10-15 yılda gündemimize giren ‘insani yardım’ kavramı ve bu yardımın işleyişi daha düne kadar çok normaldi. Ne zaman ki, eylül ayı başında Deniz Feneri Derneği’nin üç yöneticisi Almanya’da hakim karşısına çıktı ve mahkumiyet aldı, o zaman sihir bozuldu. Kişilerin yanlış yapma olasılığı, bireysel bir suçun varlığı ve bunun kurumları bağlamayacağına dikkat çekilmedi. 18 Eylül’de mahkum edilen sanıklarla, insani yardım faaliyetleri de mahkum edildi veya o kadar olmasa bile zan altında bırakıldı. Türkiye’de, bugün irili ufaklı pek çok insani yardım kuruluşu faaliyet gösteriyor. Bunların bir kısmı, ulusal hatta uluslararası boyuta taşınırken, bir kısmı da yerelde ve daha küçük kapasitede kalıyor. Ama hepsi de profesyonel çalışmanın bir gereği olarak aldıkları bağışları kayıtlara geçiyor, nerede nasıl kullanıldığının kaydını tutuyor ve istediği takdirde bağışçıya açıyorlar. İçişleri Bakanlığı denetimi başta olmak üzere, ulusal ve uluslararası denetim geçiren bu kuruluşlar, hesaplarını açık ve şeffaf tutmanın yanı sıra yardımda bulunanlara, gönüllülere ve kanaat önderlerine çalışmalarında yer alma şansı tanıyorlar.

Yurtdışında, 112 ülkede bulunan İHH, Ramazan ayı boyunca da yurtdışında 65 ülke, Türkiye’de de 65 ilde çalıştı. Filistin kampanyası, Afrika’daki katarakt ameliyatları ve yetim kampanyaları gibi büyük çaplı kampanyalar düzenliyor. Bağışçılara paranın hangi alanda ve nerede kullanılmasını istediğini sorduktan sonra o çerçevede değerlendiriyor. 16 yıllık bir insani yardım kuruluşu olan İHH’nin, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından verilen kaynaklarını amaçları doğrultusunda en iyi kullanan vakıf ödülü (2005), TBMM Üstün Hizmet Ödülü (2007) ve BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi’ne danışman statüsünde üyeliği bulunuyor. Almanya’daki Deniz Feneri davası, derneğin çalışmalarını sekteye uğratmadığı gibi yüzde 35’lik bir artış da olmuş. Başkan Bülent Yıldırım, net rakamların Ramazan’dan sonra açıklanacağını söylüyor.

2002 yılında Samanyolu Televizyonu’ndaki ‘Kimse Yok mu’ programından yola çıkarak kurulan Kimse Yok mu Derneği, o günden beri yoksul ve muhtaç insanlara yardımları ulaştırıyor. Türkiye’de gıda yardımları, kardeş aile kampanyası, eğitim yardımları yaparken yurtdışında da özellikle felaket bölgelerinde yardımda bulunuyor. Güney Asya depremi ve Pakistan depremi sonrasında hayırseverlerin yardım elini uzatmasına aracılık etti. Lübnan, Filistin ve Afrika ülkelerinde de bu amaçla bulunuyor. Dernek Başkanı Mehmet Özkara, kendilerine yardım için başvuranları, özellikle kardeş aile kampanyasında olmak üzere, bire bir yardıma yönlendirdiklerini aktarıyor. Yardımın uzun süreli ve aracısız olmasını istiyorlar.

12 yıl önce kurulan ve ayni yardımlarda Türkiye’de ilk defa barkot sistemini başlatan Deniz Feneri Derneği, nakdi yardımlarda ise kayıtlarını hayırseverlere açıyor. İSO 9001 kalite belgesi ile çalışan derneğin, TBMM’den üstün hizmet ödülü, Bakanlar Kurulu, ‘kamu yararı’ statüsü ve BM Ecosoc üyeliği yanında pek çok ödülü bulunuyor. Almanya’daki davayla birlikte kendilerine karşı bir linç kampanyası yürütüldüğünü belirten Dernek Başkanı Enver Yılmaz, “Türk halkının Deniz Feneri’ne karşı güvenini yitirmesini beklemektedirler. Yıllardır toplumu kamplara bölmeye çalışanlar, bu sefer kendilerine insanlığın en masum alanı olan yardım konusunu seçmişlerdir. Bu da Türkiye’yi çok kötü bir yöne götürmektedir.” diyor.

Cansuyu Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, Ankara merkezli olarak çalışan bir dernek. 5 ilde merkez ve 20 ilde temsilciliği bulunan dernek, Türkiye içindeki bölgesel yardımlarının yanı sıra Filistin’de ve bazı Afrika ülkelerinde de faaliyet gösteriyor. Dernek Genel Başkanı Mustafa Köylü, Almanya’daki Deniz Feneri davasından sonra derneğe gelen bağışlarda artış olduğunu söylüyor. Güven kayıplarının önüne geçmek için de, devlet haricinde, ahlaki bir üst kurulun insani yardım kuruluşlarını denetlemesini istiyor.

Konya merkezli olarak faaliyet gösteren Dost Eli Derneği’nin başka herhangi bir yerde şubesi bulunmuyor ancak Türkiye çapında kurulan 43 gıda bankasına destek oluyor. Nakit yardımları kayıtlar üzerinden takip eden, ayni yardımlarda da barkot uygulamasını kullanan derneğin İdari ve Mali İşler Müdürü Uğur Balkı, gelen yardımlarda bir azalma olmadığını söylüyor, bunu da Konya’nın özel konumuna, yani nüfusun daha çok muhafazakar ve dindar olmasına bağlıyor. arim_sel@hotmail.com

Mehmet Özkara/Kimse Yok mu Derneği Gen. Bşk.
Bayrama, insanları sevindirerek girelim

Bağışçılarımıza ‘yardımınızı bir dernek görevlimizle beraber adrese götürüp teslim edebilirsiniz’ diyoruz. Biz insanlar gönülden birbirleriyle görüşsünler, tanışsınlar, kalıcı dostluklar oluştursunlar istiyoruz. Bir süre sonra aradan çekilelim ve onlar uzun yıllar bu ilişkiyi sürdürsünler istiyoruz. Yardımlaşma duygusuna karşı bir hadise olsa da Türk milleti zengin bir kültüre sahip. Bizim bir yardımlaşma kültürümüz var, bu tür problemlerle bu duygunun zedeleneceği kanaatinde değilim. Bize gelen telefonlar, e-mailler devam ediyor. Teşekkür ediyorlar ve hizmetlerin devam etmesini istiyorlar. Herhangi bir durgunluk görmedim. Bizim dinimizde de bir düstur vardır, birinin hatasından bir başkası itham edilmez, kötülenmez, lekelenmez. Bu, kutsi bir düsturdur. Bir yerde, bir kurumda bir yanlış yapan olabilir ama tutup da siz onunla ilgili bütün camiayı itham edemezsiniz. Yardımların özellikle Ramazan’da etkilenmemesi lazım. Bayrama insanları sevindirerek girmemiz lazım.

***

Bülent Yıldırım/İHH Genel Başkanı
Ahlakî bir üst kurul denetlesin

Bir kişi bize yardım verdiği zaman ‘Bunu bir yetime göndermek istiyorum.’ derse makbuz karşılığı alıp götürüyoruz. Daha sonra da o yetimin bilgilerini kendisine ulaştırıyoruz. Oraya medya mensuplarını, kanaat önderlerini, bağışçıları götürüyoruz. Bu dönem geçen Ramazan’a göre yardımlarda yüzde 35 oranında bir artış gözlendi. Çünkü yardımlaşma duygusuna yönelik bir saldırı oldu, bunun üzerine yardımlaşmanın önemini bilen insanlar yardımlarını daha da artırdılar ama geniş halkada bunu idrak edemeyen insanların kalbine bir sıkıntı girdi. Olumsuz imajı kırabilmek için öncelikle şeffaf olmak lazım. Vakıf ve derneklerin kâr amaçlı hiçbir çalışmaya girmemesi lazım. Bu derneklerin bir üst ahlaki denetim kurumuna sahip olması, herhangi bir kurum bir hata yapmışsa bile bunu genele yaymamak lazım. Çünkü yardım duygusu ile oynamak Türkiye’de ve dünyada pek çok insanın mağdur ve mahrum olmasına neden olur. Bundan sakınmak lazımdır.

***

Engin Yılmaz/Deniz Feneri Derneği Genel Bşk.
Linç kampanyası yaşıyoruz

Nakit yardımlar banka dekontları üzerinden, ayni yardımlar ise Türkiye’de ilk defa derneğimiz tarafından kullanılan barkot sistemi sayesinde takip edilebilmektedir. Almanya’daki davayla ilgili olarak başlatılan kampanya ile insanlarımızdaki iyilik ve yardımlaşma duygusu yok edilmek isteniyor. Deniz Feneri Derneği, hiç de ilgisi olmayan bir konu üzerinden yıpratılmak isteniyor. Bu tamamen siyasi ve ekonomik çıkar gruplarının linç kampanyası haline dönüşmüştür, Türk halkının Deniz Feneri’ne karşı güvenini yitirmesini beklemektedirler. Konuyu gündemde tutmaya çalışan siyasi parti taraftarları, stantlarımıza ve yardım dağıtan ekiplerimize saldırmaktadır. Yıllardır toplumu kamplara bölmeye çalışanlar bu sefer kendilerine insanlığın en masum alanı olan yardım konusunu seçmişlerdir. Bu da Türkiye’yi çok kötü bir yöne götürmektedir. Bu olumsuz ve maksatlı kampanyadan etkilenen bazı bağışçılarımız bağışlarını göndermekte mütereddit davranmaktadırlar. Biz de bağışçı ve gönüllülerimizi çalışmalarımıza daha fazla katarak bu yanlış imajı kırmaya çalışıyoruz.

Mustafa Köylü/Cansuyu Derneği Genel Bşk.
‘Bağışlarımız düşecek mi’ endişesi taşıdık

Bir bireye tahsis edilen yardımlarda evrakları, kampanyalar için aktarılan yardımlarda ise bilgileri ilgili şahsa aktarıyoruz. Almanya’da bir olay oluyor ama bu Türkiye’de başka maksatlarla gündemde tutuluyor. Bu, yardım yapmayı kendisi için bir görev telakki etmeyen insanları etkiler. Zekâtını, fitresini, sadakasını vermeye inanmış insanları belki kızgınlığa sevk eder ama uzun vadede etkilemez. Ramazan başında bir durgunluk oldu birkaç gün. Ben bu endişeyi taşıdım, bir düşme mi olacak diye. Olmadı, tam tersine bir artış oldu gelen bağışlarda. Biz bireysel olarak hesaplarımızı şeffaflaştırabiliriz, günlük hesaplarımızı internete yükleriz, halka gösteririz. Daha köklü bir çalışma gerekirse belki dernek başkanlarının oluşturacakları bir meclis ve sekretarya kurulur. Bunu bir ahlaki üst kurul olarak düşünebiliriz. Derneklerin hesapları buraya bildirilir ve bu kurum hal ve gidiş notu verebilir.

***

Uğun Balkı/Dost Eli Derneği İdari İşler Müdürü
Arkadaşlarımız hakarete uğradı

Nakdi yardımlarımız için banka dekontları var, onları görmek isteyen görebilir. Ayni yardımlar için de barkot sistemimiz var. Ürünlerin üzerindeki barkotta bağışçının kim olduğu rakamlarla yazılı. İzlemek isteyen kişi gelip sorduğunda, bilgisayarımızdan kayıtları alıyoruz. Kime ve nereye gittiği görünüyor. İsterse adreslere gidip görme şansı ve denetleme şansı bile var. Biz Konya’dayız. Yardım duygusu diğer şehirlere göre fazla. Almanya olayı diğer şehirleri yüzde 80-90 etkilediyse burada 50-60 etkilemiştir. Zekât vermenin bilincinde insanlar, bunu mutlaka yapıyor. Bizim de rakamlarımızda küçük bir oynama var. İnsanlar geliyor, bazen stantlarda arkadaşlarımıza çok ağır hakaretlerde bulunuyorlar, ‘Yemek için mi alıyorsunuz?’ diyorlar. Bu imajı kırmak için programlar düzenliyoruz, televizyonlarda, gazetelerde anlatıyoruz.

Bu aralar çok meşhur olan "Erkeğin dolgun saçların uğruna ne yapsın” sloganlı reklam kampanyasından esinlenip, televizyon, dizi, sahne ve podyum dünyasının birbirinden ünlü isimlerine “Erkeğin senin için ne yapsın?” sorusunu yönelttik. Fatoş Kabasakal, Tuğba Özerk, Ebru Destan, Burcu Esmersoy, İpek Tuzcuoğlu, Çağla Kubat ve Tuğba Özay birbirinden ilginç cevaplar verdi.

Erkek, kadını için ne yapsa azdır. Öyle bir tek şeyle kurtulamaz. Ama benim hoşuma şu gidebilir. Fanatik Fenerbahçeliyim. Galatasaray maçının olduğu bir gün üstüne Fenerbahçe forması giyerek Galatasaray tribünlerine çıksın. Hiçbir erkek böyle bir çılgınlık yapamaz. Aşkını ancak bana böyle ispatlayabilir.

Ayakkabılarıma karışmasın

Tuğba Özerk

Ben İzmir kızıyım. Kanım da, ruhum da delidir. Deliliğin sınırı yoktur. Bu konuda da isteğim farklı olabilir. Erkeğim benim için kaprislerimi anlayışla karşılasın. Ayakkabı koleksiyonuma karışmasın. Yemek sofrasını birlikte toplamamız benim için yeterli olacaktır sanırım.

Bana Hawaii’de sürpriz yapsın

Çağla Kubat

Sporcu ve çok seyahat eden biri olduğum için erkek arkadaşımın buna yönelik bir sürprizi hoşuma gidebilir. Hawaii’de yarışırken kafamı kaldırdığımda yanımdan sörfüyle geçmesi beni şok edebilir. Bana yapacağı en büyük sürpriz bu olabilir. Benim olduğum yere benden habersiz gelip bunu yapması harika olurdu.

Benden yemek beklemesin yeter

Ebru Destan

Erkeğin benim için bakımlı olması çok önemli. Beni motive etmeli, işime katkıda bulunmalı. Bir de tabii ki, lüks tutkum var buna karışmasını istemem ve yemek yapmak için beni beklemesin yeter.

Beni dansa götürsün İpek Tuzcuoğlu

Dans tutkunuyum. Benim için tüm programlarını, maçlarını, toplantılarını iptal ederek dansa götürebilir. Veya çok özel bir dans gösterisini de izleme programı hazırlayabilir. Birde tabii ki, sigara içmesin.

Tavla oynarken bilerek yenilsin

Burcu Esmersoy

Erkek arkadaşımın dakik olması çok önemli. Benim için çok şık giyinmesini isterim. Trafik canavarı olmasını istemem. Bana özel yemek yapabilir. Benle tavla oynarken de bilerek yenilmesini isterim

Benimle boks yapsın

Asena

Beni zorla tatile götürmesini istemem. Tatil yapmaktan nefret ederim. Benimle spor salonuna gelip saatlerce boks ve kickboks antrenmanı yapabilir. Tabii maç yaparsak benim galip gelmemi sağlayabilir.

En büyük hayalim albüm yapmak. Benim için böyle bir girişim yapmasını isterdim. Romantizmi seviyorum. Kırmızı güllerle bir gün evi donatmasını isterim. Paris veya Venedik gibi atmosferi özel olan bir yerde de doğum günü sürprizi yaşamak isterim.

Ramazan ayıyla birlikte beslenme düzenimiz de değişiyor. Ramazan Bayramı'nın yaklaşmasına sayılı günler kala, evlerde telaş da artmaya başladı. Bayrama hazırlık yapılan bu dönemde ev ziyaretlerinde ikram edilecek tatlı ve şekerli ürünler karşısında beslenme uzmanları uyarıyor. Ciddi bağırsak problemleri ve buna bağlı rahatsızlıklar yaşanmaması için uzmanlar, yemeklerin ölçüsünün kaçırılmamasını ve öğün sayısının artırılmasını tavsiye ediyor. Bayramda hızlı ve fazla yememe çağrısında bulunan uzmanlar, üç ana üç de ara öğün yapmayı ve sütlü tatlılar yemeyi öneriyor. Konya Özel Selçuklu Hastanesi Diyetisyeni Mevra Çimili, birçok kişinin Ramazan sonrası beslenme düzenine dikkat etmediği için sağlık sorunları yaşayabildiğini ifade etti. Özellikle kalp, şeker, tansiyon, mide, bağırsak sorunu olanların oruç sonrası beslenmeye dikkat etmesi gerektiğini belirten Çimili, hızlı ve fazla miktarda tüketilen besinler, yağlı yiyecekler, hamur işi tatlılar, kalori içeriği yüksek içecek ve gıdaların bayram sevincine gölge düşürebileceğine dikkat çekiyor.

Gerektiğinde ikramları çevirin!

Medicana International Hastaneleri Beslenme ve Diyet Uzmanı Doktor Serap Andaç Öztürk ise Türk toplumu olarak bayram ziyaretlerinde ikram edilen tatlıları genellikle geri çeviremediğimizi hatırlatarak, "Yaklaşık bir aylık Ramazan sonrasında beslenme düzenimiz değişti. Ramazan'ın hemen sonrasında bayramda fazla tüketilen yemekler mide ve bağırsak sorunlarının yaşanmasına sebep oluyor." dedi. Öztürk, ev sahiplerinin genellikle 'bir seferden bir şey olmaz' sözüne karşı misafirlerin ölçüyü kaçırmamalarını ve ikramları gerektiğinde geri çevirmelerini tavsiye ediyor. Beslenme ve Diyet Uzmanı Öztürk, Ramazan sonrasında güne mutlaka kahvaltı ile başlanmasını öneriyor. Gün içinde bal, reçel gibi şekerli ürünlerin tüketilmemesi gerektiğine dikkat çeken Öztürk, şu tavsiyelerde bulunuyor: "Domates, salatalık gibi hafif besinleri bolca tüketmeli, peynir olarak yağ miktarı az olan beyaz peynirleri tercih etmeliyiz. Ekmek için kepekli, tam buğday unu ya da çavdar ekmeğini tercih etmeliyiz. Unutulmamalıdır ki; atlanan öğünler ve ara öğünler sizin tatlıya olan düşkünlüğünüzü artıracaktır." SERDAR CEMAL SÜZEROĞLU

Fakat aslında eleştirilecek, taşlanacak esas şeytan 27 Mayıs darbesidir. 27 Mayıs darbesi tüm darbelerin anasıdır; tüm darbelerin doğduğu ana kaynaktır. O kaynak kurutulmadan, o şeytan (hâlâ yaşayan) kurum ve kuruluşlarıyla bertaraf edilmeden Türkiye'de darbelerin ve müdahalelerin önü alınamaz. Özal'a kadar, vurulması gereken esas nokta es geçilerek ikinci dereceden hedeflerle zaman kaybedilmiştir. Unutmamak gerekir ki; darbelere zemin hazırlayan statüko (establishment) 27 Mayıs tarafından inşa edilmiştir; hem de kan ve gözyaşı ile... Sivil siyasetçilere ait alan, vesayet kurumlarının atanmış bürokratlarınca gasp edilmiştir... Bu suretle, "kayıtsız şartsız millî egemenlik" esasına dayanan, Atatürk tarafından kurulmuş I. Cumhuriyet ilga edilerek "kayıtlı şartlı millî egemenlik" esasına dayanan II. Cumhuriyet kurulmuştur. Taşlanması gereken bir II. Cumhuriyet varsa o da 27 Mayıs cuntası tarafından kurulan II. Cumhuriyet'tir...

27 Mayıs'ın kurduğu düzenin temelinde şu yatar: Askerî ve sivil bürokrasi, tüm siyasal, sosyal ve ekonomik düzenin üzerinde, genel bir gözetleyici ve gerektiğinde müdahale edici genel bir vesayet kurumu haline getirilmiştir. Bu, işin görünen tarafıdır. 27 Mayıs cuntasının bir de görünmeyen, gizli ve derin yapılanmaları vardır. Bu yapılanmalar, yeni darbelere zemin hazırlayıcı eylemler organize eden gizli çetelerdir. Bu konuda Ergenekon'u hatırlamak yeterlidir... Ergenekon davası ilerledikçe bu görünmeyen yapının marifetlerini daha iyi görmemiz mümkün olacak...

27 Mayıs'tan sonra iktidara gelen sivil iktidarların hiçbirisi bu yapıyı/düzeni değiştirmemiş ya da değiştirememiştir. Ta ki Özal'a kadar... Özal, Donkişotvari bir şekilde bu yapının üzerine doğrudan doğruya gitmemiş, bu yapının altını oymuştur. Özal'ın tüm politikaları, sivil toplumun gelişmesini, piyasanın güçlenmesini sağlayacak altyapı reformlarına yönelmiştir. Serbest piyasayı, borsa dâhil, tüm kurumlarıyla kurmuş; TRT tekelini kırarak özel televizyonların önünü açmış, en önemlisi, darbeciler tarafından bir bekçilik kurumuna indirgenmiş polis teşkilatını güçlendirmiş ve profesyonelleştirmiştir... Özünde Özal'ın değişim politikaları iki eksen üzerinden gerçekleşmiştir: 1. Serbest piyasanın kurulması ve güçlendirilmesi, 2. AB sürecinin başlatılması ve sürdürülmesi. Altyapıdaki bu çok da göze batmayan değişimler yavaş yavaş, kırıp dökmeden üstyapıyı fiilen işlemez hale getirmiş ve darbelerin zeminini yok etmiştir. Bu derin değişikliklerin nasıl gerçekleştiği ve ne tür sonuçlar doğurduğu ancak yıllar sonra hakkıyla anlaşılabilmiştir.

Kimileri 12 Eylül cuntasının yargılanmasından, hesap sorulmasından bahsediyor. Bunlar gerçekçi değil. Bir darbe galip gelmişse yargılanamaz, yargılar. Başarısız olmuşsa zaten yargılanır. 12 Eylül, hedeflerine ulaşma açısından en başarılı darbedir. Dolayısıyla yargılanamamış, tersine kendisi başkalarını yargılamış, daha sonra da kendisine anayasal bir zırh hazırlamıştır. Darbeleri bertaraf etme, mahkeme ile kanun ile olmaz; darbelerin gerçekleşme zeminini, altyapısını ilga etmekle mümkün olabilir. Özal'ın yaptığı da tam budur; Özal darbecilerin çanına ot tıkamıştır...

Eğer Özal'ın altyapı değişimleri olmasaydı 28 Şubat süreci bir post-modern darbe değil, basbayağı kanlı-canlı bir sıcak darbe şeklinde tezahür ederdi. Özal'ın reformları olmasaydı 27 Nisan bir e-bildiri düzeyinde kalmazdı. Özal'ın reformları olmasaydı AK Parti tek celselik bir davayla kapatılırdı... Özal'ın teknolojik atılımları ve polisi güçlendirme reformları olmasaydı Ergenekon bu derece ayrıntılı takip edilemez ve izlenemezdi... Eğer bugünün siyasetçileri daha güçlü ise ayakları yere daha sağlam basıyorsa, sesleri daha gür çıkıyorsa... bunda en büyük pay Özal'ındır... Sivil politikacılar içinde, pansuman tedbirlere, cuntacılarla iyi geçinme türünden mıymıntı politikalara yönelmeyen, topu taca atmayan, fundamental değişiklikler yaparak darbelerin zeminini berhava eden esaslı bir siyasetçi olarak Özal'ı rahmet ve minnetle anıyorum. Biliyorum kimileri Özal'ı 12 Eylül'ün adamı olmakla, cuntacılarla işbirliği yapmakla suçlayacak. Onlara ise sadece şunu söylemek lazım: Özal'a bu suçlamayı yöneltenler tarihin gramerini bilmeyenlerdir... Tarihin gramerini bilmeyenlerle ise konuşmak mümkün değildir.

Bazen üst üste öyle zifirî karanlıklar yaşıyoruz ki, bu türlü durumlarda devrilip gidenlerin hadd ü hesabı yok; ayakta kalanlar ise meseleyi Rahmeti Sonsuz'a havale ederek "Kim bilir, belki de bu sis ve duman, bu ifritten hâdise ve müterâkim karanlıklar umumî bir uyanış ve aydınlanmanın vesilesidir." deyip teselli oluyorlar.. İnşaallah böyleleri düşüncelerinde doğrudurlar!.. Herkesin kendi inanç ve karakterinin gereğini sergilemesi tabiîdir ve bu itibarla da, onların öyle, bunların da böyle olmasını normal görmek gerek...

Olup biten şeylerin arka plânına kapalı olanlar değişik kâbuslarla inleyedursun; biz, bu üst üste zulmetler ve çözülmeler karşısında her gün biraz daha bilenen bir azm ü ikdamla: "Ey ümidini yitiren tali'zedelere "leyl-i mâtem"! "Karar kararabildiğin kadar, zira karanlığın en amansızlaştığı an, şafakların da sökün edeceği andır." deyip, ümitle dört bir yanın aydınlanacağı "Eyyâmullah"ı bekleyeceğiz. Aslında bizler, dünden bugüne bu iman ve ümit sayesinde hiç mi hiç mütemâdî inkisar yaşamadık, kalkıp doğrulamayacak şekilde devrilmedik ve devrilmeyeceğimiz inancıyla Allah'a dayanarak hep ayakta kalmaya çalıştık.. evet, en fırtınalı durumların her şeyi yerle bir ettiği dönemlerde bile, bir gün mutlaka göklerin rahmetle üzerimize boşalabileceğiyle soluklandık.. ve Sûr sesi almış gibi hep bir "ba's ü ba'de'l-mevt" heyecanı yaşadık.

Kan ve gözyaşlarının çağlayanlara dönüştüğü, mazlum âh u efgânı ve zâlim hayhuylarının gidip "arş-ı gayret"e dayandığı -bizler öyle görüyor olabiliriz- şu kasvetli günlerde de ilâhî rahmetin değişik tecelli dalga boyundaki farklı teveccühlerinin, her zaman olduğu gibi bir kere daha bizleri kendi yalnızlık ve gurbetlerimizle baş başa bırakmayacağına dair inanç ve ümidimiz tamdır. Aslında, bunun böyle olmasını gerektiren sâikler de yok değil; bugün pek çok kimsenin uzlaşma arayışı içinde olması, bazı kesimlerin bir sevgi dili oluşturma peşinde koşması, kitlelerin sürekli bir diyalog hummasıyla oturup kalkması yanında, Ramazan'ın o bin bir rahmet esintisiyle gelip ufkumuzda tüllenmesi ve kendine has vâridâtı, rengi, deseni ve şivesiyle bir kez daha bizliğimizi hatırlatması... bu sâiklerden sadece birkaçı.

Değişik hâdiselerin "cebr-i lütfî" çerçevesinde bizi daha anlayışlı olmaya çağırdığı şu günlerde, Ramazan'ın da sürprizler yapıp kalblerimizi yumuşatacağını ve bize bir kere daha "ahsen-i takvîm"e mazhariyetimiz ufkundan sesleneceğini düşünüyor ve ümitleniyoruz.. zaten hep ümit edegeldik bu rahmet ayında fena duygu ve düşüncelerden sıyrılabilmeyi, arınıp kendimiz olmayı ve bir kez daha "birlik" ve "beraberlik" diyebilmeyi.. evet, bu ayda şimdiye kadar pek çok sivri yanlarımız törpülendi, sertliklerimiz kırıldı ve insanî taraflarımız öne çıktı. Öyleyse bir kere daha neden olmasın ki! Her şeyden evvel Ramazan, insanların, insanî derinliklerini ortaya çıkaran, zamanın ötelere açık en bereketli, en sihirli bir buududur. Öyle ki onu tam yaşayan ve duyan ruhlar, kendilerini gökler ötesi âlemlerin üveykleri gibi hisseder ve meleklerin hayhuyunu duyar gibi olurlar.

Evet, Ramazan'ın o sihirli, canlı, pırıl pırıl gündüz ve gecelerinde insanların pek çoğu kendilerini âdeta bir uhrevîlik içinde hisseder, bir saadet rüyası görüyor gibi olurlar; olur ve her şeyin bir çocuk neş'e ve sevincine büründüğü o aydınlık zaman diliminde daha bir mûnisleşir, daha bir derinleşir ve birbirleriyle kucaklaşabilecek safvete ulaşırlar. Öyle ki, o güne kadar çok defa tesirini sürdüregelen nefsânî ve şeytânî dürtüler ve bunlardan kaynaklanan kinler, nefretler büyük ölçüde yatışır, sonra da onların yerlerini sımsıcak bir mülâyemet ve masmavi bir ruhânîlik alır.

Her zaman olagelenlerin üstünde bilhassa bu ayda, imanın herkesi evirip çevirip kendine benzetmesi, ibadet ü taatin Ramazan'da daha netçe duyulan ışığı ve uhrevî albenisi; orucun insanı ruhânîleştiren o büyülü tadı, şivesi; minarelerden yükselip dört bir yanda yankılanan ezan, temcid ve salâların ruhlara işleyen o lâhûtî sesi.. ve bütün bunlarla metafizik gerilimlerini tamamlayan mü'min gönüllerin heyecanlarından süzülüp gelen ve her tarafta kendini hissettiren bir semâvîlikle umumî atmosfer öylesine yumuşar, öylesine büyülü bir hâl alır ki, inanan insanlar kendilerini âdeta cennetlerin koridorlarında seyahat ediyor sanırlar. Aslında, hemen her zaman Ramazan'ın o uhrevî neş'esine, o ruhânî lezzetine ve o ilâhî enginliğine açık ruhlar, onun atmosferinde öylesine derinleşir, öylesine onunla bütünleşirler ki, günün her faslı böyleleri için âdeta bir Reyyân1 olur.

Evet, her sene Ramazan hilâli o ince ve nazlı hâliyle ufukta belirince, inanan ruhlarda da bir yenilenme duygusu belirir.. ardından da bir değişim ve dönüşüm sürecine girilir; girilir de pek çok mü'min, gerçek insan olma farklılığını daha bir derince duymaya, daha bir disiplinli olmaya gayret eder.. ve elden geldiğince hep kalb ve ruh şehrahında yürümeye çalışır. Derken, böylelerinin dünyasında hayat uhrevî bir renk alır.. dört bir yan masmavi kesilir.. hemen her bucak, o idrâk edilemez nefâsetiyle ötelerin o enfes desenine bürünür.. ve mü'min gönüllerde âdeta ebedî ferahlamanın çağlayanları duyulmaya başlar. Bu sayede onların saat, dakika ve saniyeleri birer eşref saate dönüşür.. ve zamanın her parçasıyla öbür âlemden neler peylenir neler peylenir!..

Ramazan, bir yandan ezanı, temcîdi, iftarı ve sahuruyla hep gürül gürül bir zaman dilimi olmasının yanında, aynı zamanda inanan ruhlarda hâsıl ettiği sükût ve temkîn hâli, murâkabe ve muhâsebe duygusuyla da, mü'minlerin tavır, davranış ve düşüncelerinin kontrol altına alındığı ve insanların kendilerini ifadede "kelâm-ı lafzî"den "kelâm-ı nefsî"ye geçtikleri çok derinlikli bir sessizlik mevsimidir. Öyle ki, derecesine göre hemen her mü'min, onda elde ettiği ve edeceği mârifet vâridâtı ve aşk u iştiyak mevhibesiyle, muvakkaten dahi olsa fâniyât ü zâilâta bütün bütün kapanır.. kalbindeki, kafasındaki kiri-pası siler, atar; ufkunun derinliği ölçüsünde farklı bir mahiyet kazanıp, potansiyel olarak "ahsen-i takvîm" numara ve drobuna göre durduğu yerle durması gerekli olan yeri bir kere daha gözden geçirir ve o muhteşem mahiyetine yeni inkişaf alternatifleri aramaya durur; durur da daha çok ruh ayağıyla yürümeye başlar.. kalb diliyle konuşur.. varoluş gâyesi etrafında daha net, daha açık mülâhazalara ulaşır ve görüldüğünde hep Hakk'ın hatırlanacağı büyülü bir mahiyet alır.. derken, Ramazanlaşan bu insanları gören hemen herkes, "Allah" der, duygularını haykırır ve onlarla beraber bulunmayı Hakk'ın kendisine bir lütfu sayar, şükranla gerilir.

Aslında, Ramazanlaşan bu mü'minlerin her hâlleri, en katı kalbleri dahi yumuşatıp rikkate getirecek kadar anlamlı, derin ve tesirlidir. Onlar, atmosferlerini paylaşanlara hâl diliyle neler fısıldar neler fısıldarlar; fısıldar da ne yapıp yapıp onların ruhlarına mutlaka bir şeyler aşılayıp hemdemlerini şöyle-böyle kendilerine benzetirler.

Bizler ne zaman bu pırıl pırıl simalara baksak, aydınlık dünlere ait ruh ve mânânın asâlet ve nefâsetini görmenin yanında, nûrefşân geleceğimizin de yanıltmayan emâreleriyle karşılaştığımız kanaatine varır ve âdeta kendimizden geçeriz. Bu hâlleriyle çok defa onlar alır götürürler bizi olağan olandan, olağanüstü güzelliklere; aradığımız huzur ve güvene; gönülden birlik, beraberlik ve kardeşliğe.. sükût ve incelikleri sözlerinden daha parlak ve tesirli bu hâl insanları, istesek de istemesek de ruhlarımızın derinliklerine öyle nüfûz ederler ki, önyargısız olanlarımız için onlara hayran kalmamak mümkün değildir. Aslında Ramazanlaşan insanlar o kadar nurânîdirler ki, bazı densizler onları görmezlikten gelseler veya onları karalamaya çalışsalar da onların çehrelerindeki aydınlığı karartamayacak ve onların yürüdüğü yolun ışıklarını asla söndüremeyeceklerdir.

Her şeyden evvel, Ramazanlaşan bu mü'minler, hep Hak'la irtibat içindedirler; sürekli ziya avlama peşindedirler ve peygamberlerin de yedeğindedirler; bu itibarla da yolları aydın, ufukları nurlu ve iradeleri de ilâhî meşîet vesâyetindedir. Bu açıdan onlar, başkalarının maruz kaldığı boşluklara maruz kalmaz, endâzesizliğe düşmez ve mütemâdî karanlık derbederliği de yaşamazlar. Bazen sendelese veya ise-pasa bulaşsalar da, arkadan hemen bir imsak ve iftarla, bir namaz ve niyazla yeniden toparlanır ve kendi derinliklerine yönelirler.

İfadelerin, düşüncelerin tamamen şirâzeden çıktığı, toplumun hemen her kesimiyle gerilimlerin gel-gitlerine çekildiği, her yanda garazların, nefretlerin avaz avaz yükseldiği şu alacakaranlık günlerde, Ramazan'ın hepimize kendi şivesiyle seslenerek, milletçe bizi kendi ruh asâletimiz ufkunda bir araya getirip kaynaştıracağını ümit ediyoruz. Hak rahmetinin ondaki engin tecellisini hiç yanıltmayan bir referans ve insanımızın yanlışlıklarda inat etmeyeceğini de bir esas kabul ederek şu nurlu Ramazan atmosferinin gölgesinde insanımıza son bir kez daha sesleniyoruz: Gelin, en azından şu rahmet ayında kendimiz gibi olalım.. ve bizi bizlikten çıkaran kinlerden, nefretlerden sıyrılarak millî karakterimizin gereklerini dost-düşman herkese bir kere daha haykıralım...

Dipnot; 1. Lügat itibarıyla "susuzluğunu gidermiş, suya kanmış" demek olan "Reyyân", orucun hakkını verenler için tahsis edilen cennet kapısının ismidir.

Cevriye Hanım da kim mi? İsmet İnönü’nün siyah başörtüsünü son nefesine kadar çıkarmayı reddetmiş olan sevgili annesinden bahsediyorum.

Bir: Okullarımızın olmazsa olmazı ‘Atatürk köşesi’, büyük ölçüde 27 Mayıs’tan sonra yaygınlaşan nevzuhur bir uygulamadır. İnönü devrinde yoktur. İki: İnönü’nün, kendi resimlerini Atatürk’ünkiler yerine resmi dairelere astırdığı gibi, eğer kendisinden önce ‘Atatürk köşesi’ uygulaması olsaydı bunu da derhal ‘İnönü köşesi’ne çevireceğinden kuşkunuz olmasın. Üç: Orada oğullarının iki yanında Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım’ın resimleri yerine Reşit Efendi ile Cevriye Hanım’ın resimlerini görüyor olacaktık.

Cumhuriyeti kuran büyüklerimizin, Atatürk ve İnönü’nün hayatları hakkında çok sayıda yayın yapıldı gerçi ama eşlerine sıra gelince, bir iki derleme dışında yayın yoktur neredeyse. Hele anneler? Bir Zübeyde Hanım biyografisi neden yoktur? Ya Cevriye Hanım neden gözlerden saklanır ısrarla? Başı örtülü olduğu için olmasın sakın!

Kimdir Cevriye Hanım? Torunu Gülsün Bilgehan’ın yazdığı “Mevhibe” isimli kitaptan öğrendiğimize göre Rumelili bir aileye mensup. Babası, bugünkü Bulgaristan’ın Razgrad şehrinde medrese hocası. Bitlis’te Kürümoğulları diye bilinen bir aileden Hacı Reşit Efendi’yle 1880’de evlenmişler. İsmet ailenin ikinci evladı. Kocası Reşit Efendi 1920’de ölünce Cevriye Hanım dul kalıyor.

Bilgehan, ninesini şöyle takdim ediyor: “Hepsini [yani bütün aileyi], akıllı, otoriter bir Osmanlı kadını olan Cevriye Hanım yönetirdi.” Bunu bir kenara not edin, zira Cevriye Hanım öyle kolay pes edecek bir kadın değildir; oğlu üzerindeki nüfuzunu da son yıllarına kadar sürdürecektir. Tabii gelini Mevhibe Hanım’ı huysuzlukları ve hükmetme tutkusuyla nasıl çileden çıkardığını da öğreniyoruz kitaptan.

İşte bu Cevriye Hanım, 1949 yılında öyle bir olayın altına imza atmıştı ki, kelimenin tam manasıyla ortalığı ‘duman etti’. Bunun nasıl olduğunu görmek için 13 Ekim 1949 tarihli “Hürriyet” gazetesine uzanmamız gerekecek.

Türkiye CHP iktidarının ellerinden hızla kaymakta, Batı Bloku’nun de zorlamasıyla ilk kez tek dereceli ve hür seçimlere doğru gitmektedir. Bu sırada CHP’lilerin nasıl dini bütün Müslüman kesildiğini imam-hatipleri açmaktan türbelerin kapısına vurulmuş olan paslı kilitleri sökmeye kadar pek çok olayda gözlemlemek mümkün. Müslümanlığı Demokratlara kaptırma telaşı bacayı sarmış durumdadır anlayacağınız.

İslamî konulardaki serbestleşmeye basın da ucundan kıyısından ayak uydurmuş, eskiden geçiştirilen Ramazanlara, hacca geniş yer ayırmaya başlamıştır. İşte “Hürriyet” gazetesinden Hikmet Feridun Es, o yıl özel olarak hacca gönderilmiş ve “Hürriyet” reklama asılmış, okurlarına yılın yazı dizisi olarak duyurmuştur hac hatıralarını.

Yayın başlamıştır ama daha ilk günden bomba da patlamıştır. Hikmet Feridun Es Kabe’nin anahtarcıbaşısı Şeyh Şeybî ile görüştükten sonra onun şu sözlerini aktarmıştır:

“Cumhur Reisiniz İsmet Paşa’nın validesinden bir mektup aldım. Kâbe örtüsünden bir parça istemiş!.. Güzel bir parça hazırlatıp gönderdik.”

Kâbe örtüsü eskiden beri halk arasında her derde deva olarak bilinir. İnanışa göre görmeyen gözleri açıyor, tutmayan ellere ayaklara hareket getiriyormuş.

Bunu yapan halktan biri olsaydı CHP’lilerin tavrı malumdu. Basardınız batıl inançlı, hurafeci, üfürükçü… damgasını, olur biterdi. Ama iş, kendi genel başkanlarının annesine gelip dayanınca fena halde sıkışmışlardı.

Fakat bu hava içinde hiç yapılmaması gereken bir şey yapıldı ve hükümet Cevriye Hanım’ın Kâbe örtüsünü istediği ve örtünün geldiği haberini resmen yalanladı. 6 Aralık tarihinde Başbakanlık’ın yayınladığı resmi tebliğ, aslında CHP’nin nasıl büyük bir panik içinde olduğunun en güzel belgesiydi.

İşin garip tarafı, bu haberin hükümeti ilgilendirmiş olmasıydı. Hadi Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği bir açıklama yapıp yalanlasa anlaşılabilirdi ama hükümetin, cumhurbaşkanının annesiyle ilgili konularda resmi tebliğ yayınlamaması da ne demek oluyordu?

Nitekim konu TBMM’ye intikal etmiş ve Afyon Milletvekili Hasan Dinçer, “Bir gazete ile bir vatandaşı alakadar eden bu işe bir devlet olayı mahiyeti verilerek resmi tebliğ neşredilmesinin sebebi nedir?” diye sözlü bir soru önergesi vermiştir. Hikmet Feridun Es ise cevap olarak aynı yazı dizisinde haberinin arkasında olduğunu duyurmuştur.

Bu arada olay şaşırtıcı bir mahiyet almıştır. Cevriye Hanım’ın Kâbe örtüsü istediğini okuyan dertli insanlar yazara mektup yağdırarak ondan kendilerinin nasıl edineceklerini sorarlar. Bunun üzerine Hikmet Feridun Es şu muzip cümleleri döktürür gazeteye:

“Acaba İnönü’nün pek sayın anneleri -ki hakikaten hayırsever bir hanımefendi olduğunu daima işitiriz- bu dertlilere, getirttikleri örtüyü taksim edemezler mi? Benim aldığım mektupları bu sayın hanımefendi okumuş olsa, eminim ki tereddüt dahi etmez; ve bunu yaparsa Kâbe’ye gitmiş kadar sevaba gireceğine ve hudutsuz dua kazanacağına eminim. Nihayet kendisi için bir kere daha örtü isteyebilir. Zaten Şeyh Şeybî ile gıyabî ahbaplık tesis etmiş sayılır.”

Bitmedi. Bu defa yeni bir skandala açılır bu kapı. Aylar sonra, 16 Ocak 1950’de Fevzi Çakmak’ın not defterine yazdığı bir cümleye dayanarak seçim sath-ı mailine girilen Türkiye’de CHP’lilerin Cevriye Hanım’ın Kâbe örtüsünden yararlanmak istediklerini ve dine ne kadar bağlı olduklarını cumhurbaşkanının annesini örnek göstererek seçim propagandası yaptıklarını öğreniyoruz.

Ah iktidar, sen nelere kadirsin. Yıllar yılı ninelerimizi, analarımızı hurafeci diye diye aşağıla, sonra kendi devlet başkanının annesi aynısını yapınca bunu üstelik kullanmaya kalk.

Ancak, bilinçlendirme çalışmaları pek işe yaramış da gözükmüyor. Yapılan bir araştırma, toplumun en duyarlı ve en eğitimli kesimi olarak bilinen ve değerlendirilen üniversite öğrencilerinin, küresel ısınmaya karşı yeterince duyarlı olmadıklarını ortaya koydu. İnternet üzerinden yayın yapan ‘akampus.com’un anketine göre gençlerin yalnızca yüzde 50’si kampanyalar sayesinde küresel ısınmaya karşı önlem almış ve bunu kendi hayatında özel bir yere oturtmuş. 1280 kişilik ankete katılanların yüzde 4’ü ise bu olayı umursamadığını belirtiyor.

Üniversite gençliği sanıldığı kadar duyarlı değilmiş. Dünya üzerinde ve Türkiye’de kampanyalar yapılırken, sivil toplum örgütleri ve kanaat önderleri ‘küresel ısınma var’ diye seslerini yükseltirken, gençler kendilerini bunun ötesinde ve uzağında tutuyor. Türkiye genelinde üniversitelerden 400 bin üyesi bulunan, ‘akampus.com’, küresel ısınmaya yönelik bir anket düzenleyerek, üniversiteli gençlere, “Kampanyalar küresel ısınmaya karşı önlem almanızı sağladı mı?” diye sordu. Ankete toplam 1280 kişi katıldı. Yanıt verenlerin yüzde 50’si bu soruya ‘Evet’ cevabını verirken, yüzde 43’ü ‘Hayır’ dedi. Yüzde 3’lük kesim, küresel ısınmadan haberdar olmadığını belirtirken, yüzde 4’lük kesim, küresel ısınmayı umursamadığını söyledi. Ankete üyelerin yüzde 32,9’unu kızların, yüzde 67’ini de erkeklerin oluşturduğu akampüs üyeleri oy verdi. Ayrıca, katılanların yüzde 54,5’i Ankara, İstanbul ve İzmir’deki üniversitelerde okurken, yüzde 45,5’i ise diğer üniversitelerde okuyor. Tek soruluk ankette, katılanların yarısı küresel ısınmaya karşı duyarlı olduğunu belirtse de, diğer yarısının duyarsızlığı toplumda ve daha da önemlisi gençler arasında henüz yeterli düzeyde duyarlılık geliştirilemediğini gösteriyor.